بسیاری از ما با دیدن نخستین نشانههای کهولت، مانند چین و چروکهای ظریف یا موهای سفید، دچار نگرانی میشویم. اما پژوهشگران دانشگاه نیویورک در مطالعهای تازه به یافتهای شگفتانگیز دست یافتهاند: همین نگرانیها میتوانند مستقیماً بر سرعت پیری سلولی تأثیر بگذارند.
در این تحقیق که نتایج آن در مجله معتبر Psychoneuroendocrinology به چاپ رسیده، بیش از هفتصد زن میانسال تحت بررسی قرار گرفتند. دانشمندان با بهرهگیری از فناوری پیشرفته “ساعتهای اپیژنتیک” که قادر به سنجش سن بیولوژیک از طریق آزمایش خون است، دریافتند زنانی که نگرانی بیشتری نسبت به سالمند شدن دارند، نشانههای پیری سریعتری در نمونههای خونی خود بروز میدهند.
ماریانا رودریگز، سرپرست این تیم تحقیقاتی، در توضیح یافتههای خود میگوید: “نتایج پژوهش ما نشان میدهد که تجربیات ذهنی و روانی میتوانند معیارهای عینی و فیزیکی پیری را تغییر دهند. اضطراب ناشی از پیر شدن صرفاً یک مسئله روانشناختی نیست، بلکه آثار ملموسی بر بدن بر جای میگذارد.”
همه نگرانیها به یک اندازه پیرکننده نیستند
نکته قابل تأمل این تحقیق، تمایز قائل شدن میان انواع مختلف نگرانیهاست. پژوهشگران دریافتند که ترس از زوال سلامت و تواناییهای جسمی، قویترین ارتباط را با تسریع پیری بیولوژیک نشان میدهد. در مقابل، نگرانیهایی مانند ترس از دست دادن جذابیت ظاهری یا توانایی باروری، تأثیر معناداری بر سرعت پیری سلولی نداشتند.
به باور محققان، توضیح این پدیده را میتوان در ماهیت متفاوت این نگرانیها جستجو کرد. نگرانیهای مرتبط با زیبایی یا باروری معمولاً با گذشت زمان و افزایش سن، به تدریج رنگ میبازند. اما ترس از بیماری، وابستگی و از دست دادن استقلال در دوران سالمندی، نگرانیهایی مزمن و پایدار هستند که استرس مداومی را به بدن تحمیل کرده و سیستم ایمنی و سلولی را فرسوده میکنند.
زنان در خط مقدم این پدیده
این مطالعه به نقش فشارهای اجتماعی بر زنان نیز اشاره کرده است. انتظارات اجتماعی برای حفظ ظاهری جوان و زیبا، همراه با مسئولیتهای چندگانه مانند مراقبت همزمان از والدین سالمند و فرزندان، باعث میشود زنان در دوران میانسالی استرس بیشتری را تجربه کنند.
با این حال، پژوهشگران به نکته مهم دیگری نیز اشاره کردهاند. زمانی که عواملی مانند استعمال دخانیات یا مصرف الکل را در محاسبات خود وارد کردند، ارتباط مستقیم میان اضطراب و پیری تا حدودی تضعیف شد. این بدان معناست که بخشی از پیری زودرس این افراد، ناشی از رفتارهای ناسالمی است که برای مقابله با استرس در پیش میگیرند.
در پایان، این تحقیق یادآوری میکند که سلامت روان و جسم دو مقوله جدا از هم نیستند. اگر میخواهیم جوان بمانیم، شاید در کنار رعایت رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم، باید به فکر آرام کردن ترسهایمان از آینده نیز باشیم.
